जल्लिकट्टूला घेतलं ‘पेटा’ने शिंगावर, तामिळी जनता उतरली रस्त्यावर!
पडघम - देशकारण
टीम अक्षरनामा
  • ‘जल्लिकट्टू’चे एक प्रातिनिधिक छायाचित्र
  • Sat , 21 January 2017
  • पडघम देशकारण jallikattu जल्लिकट्टू Tamil Nadu तामिळनाडू Pongal पोंगल बुल फायटिंग Bullfighting

गेल्या काही दिवसांपासून तामिळनाडूमधील जनता रस्त्यावर उतरली आहे. जल्लिकट्टू या खेळाच्या बंदीविरोधात केवळ सर्वसामान्यच नाहीतर रजनीकांत, ए.आर. रहमान यांच्यासारखे चित्रपटकलावंतही मैदानात उतरले आहेत. जल्लिकट्टू हा तामिळनाडूमधील राज्य खेळाचा दर्जा असलेला प्राचीन खेळ आहे. त्यामुळे दोन वर्षांपूर्वी सर्वोच्च न्यायालयाने त्यावर बंदी आणल्यापासून तो पुन्हा सुरू करण्यासाठी सातत्याने मागणी केली जात आहे. शेवटी काल केंद्र सरकारने तामिळनाडू सरकारला या खेळाबाबत अध्यादेश काढण्याची परवानगी दिली. त्यानुसार आज तामिळनाडूचे राज्यपाल तसा अध्यादेश काढून या खेळाला परवानगी देतील.

आंदोलनकर्त्यांनी या खेळाच्या विरोधात जनहितयाचिका दाखल करणाऱ्या पेटा (People for the Ethical Treatment of Animals) या संस्थेवरच बंदी आणण्याची मागणी केली आहे. तर दुसरीकडे पेटाने राज्यापालांच्या अध्यादेशालाही न्यायालयात आव्हान दिलं जाईल असं जाहीर केलं आहे.

पेटाच्या कार्यकर्त्यांनी सर्वांच्च न्यायालयात दाखल केलेल्या जनहितयाचिकेवर निर्णय देताना न्यायालयाने २०१४मध्ये या खेळावर बंदी घातली होती. त्यानंतर तामिळनाडू सरकारने पुनरावलोकन याचिका दाखल केली होती. मात्र न्यायालयाने ती स्वीकारली नाही. गतवर्षी केंद्र सरकारने अध्यादेश काढून या खेळाला परवानगी दिली होती, पण न्यायालयाने त्यावरही स्टे आणला होता. आता सर्वोच्च न्यायालयात या खटल्याची कार्यवाही पूर्ण झाली आहे. त्यावर न्यायालय लवकरच निर्णय देईल.

तो येईल तेव्हा येईल. तो काय असेल हे आत्ताच सांगता येणार नाही, पण बंदीचा असेल तर पुन्हा तामिळी जनतेमध्ये क्षोभ भडकण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. असो.

तूर्त या खेळाविषयी थोडक्यात जाणून घेऊ…

‘जल्ली’ हा शब्द सल्ली या शब्दापासून आल्याचे मानले जाते. त्याचा अर्थ होतो, सिक्के. तर ‘कट्टू’ या शब्दाचा अर्थ होतो, बांधलेला.

पोंगलच्या दिवसांत तामिळनाडूमधील प्रत्येक शहर आणि गावामध्ये हा खेळ खेळला जातो. या खेळाला तामिळी आपल्या संस्कृतीचा अविभाज्य भाग मानतात.

हा खेळ चारशे वर्षं जुना असल्याचं सांगितलं जातं. काही लोक हा खेळ २००० वर्षं जुना असल्याचाही दावा करतात. प्राचीन काळी नवऱ्या मुली वराची निवड करण्यासाठी या खेळाचा आधार घेत असंही सांगितलं जातं. त्यामुळे या खेळाचं आयोजन स्वयंवरासारखं केलं जात असे.

हा खेळ पीक काढणी झाल्यानंतर पोंगलच्या काळात आयोजित केला जातो. धष्टपुष्ट वळूच्या शिंगांना लाल कापड बांधलं जातं आणि त्याला भडकावून गर्दीत सोडलं जातं. तरुणांनी त्याची शिंगं पकडून त्याला ताळ्यावर आणून त्याच्या शिंगाला बांधलेलं कापड सोडवायचं असतं. जो तरुण ते सोडवतो त्याला बक्षिस दिलं जातं.

वळूंना भडकावण्यासाठी त्यांना दारू पाजली जाते किंवा त्याच्या डोळ्यात तिखट टाकलं जातं किंवा त्याची शेपटी पिरगाळली जाते. आणि यामुळेच पेटाच्या कार्यकर्त्यांचा या खेळावर आक्षेप आहे.

या खेळाआधी तामिळी लोक आपापल्या गावात आपल्या वळूंना घेऊन या खेळाचा सराव करतात. मातीच्या ढिगाऱ्यावर शिंगे रगडायला लावून वळूकडून खेळाचा सराव करून घेतला जातो. त्याला बळकट खुंट्याला बांधून उचकवले जाते. त्यामुळे तो भडकून आपल्या शिंगांनी समोरच्याला अंगावर घेण्याच्या प्रयत्न करतो.

खेळाच्या सुरुवातीला एकेक करून तीन वळूंना मैदानात सोडलं जातं. ते गावातले सर्वांत वृद्ध वळू असतात. त्यांना कुणीही पकडत नाही. ते गावाची शान असतात. त्यानंतर खेळ सुरू होतो. हा खेळ तीन दिवस चालतो.

काही लोक या खेळाची तुलना स्पेनमधील बुल फायटिंगशी करतात. पण जल्लिकट्टू बुल फायटिंगपेक्षा पूर्णपणे वेगळा खेळ आहे. यात वळूनला मारलं जात नाही किंवा वळूला ताळ्यावर आणण्यासाठी कुठल्याही शस्त्राचा आधार घेतला जात नाही.

जल्लिकट्टू या खेळामध्ये वळूला वंदनीय मानलं जातं, कारण तो शेतीचा आधार असतो. बुल फायटिंगचं तसं नाही. ते वळू शेतीच्या कामासाठी वापरले जात नाहीत, ते फक्त या खेळासाठीच तयार केले जातात.

या खेळासाठी जेलिकट या जातीचेच वळू वापरले जातात. हे वळू स्वभावत:च आक्रमक असतात. ते आपल्या शिंगांनी मारतात.

या खेळात वळूंना ताळ्यावर आणण्यात अनेक तरुण जखमी होतात. काहींच्या जिवावरही बेततं. २०१० ते २०१४ या चार वर्षांत तामिळनाडूमध्ये या खेळात साधारणपणे अकराशेहून अधिक तरुण जखमी झाले होते, तर १७ जणांचा मृत्यू झाला होता.

.............................................................................................................................................

Copyright www.aksharnama.com 2017. सदर लेख अथवा लेखातील कुठल्याही भागाचे छापील, इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात परवानगीशिवाय पुनर्मुद्रण करण्यास सक्त मनाई आहे. याचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल.

.............................................................................................................................................

‘अक्षरनामा’ला आर्थिक मदत करण्यासाठी क्लिक करा -

अक्षरनामा न्यूजलेटरचे सभासद व्हा

ट्रेंडिंग लेख

एक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा ‘तलवार’ म्हणून वापर करून प्रतिस्पर्ध्यावर वार करत आहे, तर दुसरा आपल्या बचावाकरता त्यांचाच ‘ढाल’ म्हणून उपयोग करत आहे…

डॉ. आंबेडकर काँग्रेसच्या, म. गांधींच्या विरोधात होते, हे सत्य आहे. त्यांनी अनेकदा म. गांधी, पं. नेहरू, सरदार पटेल यांच्यावर सार्वजनिक भाषणांमधून, मुलाखतींतून, आपल्या साप्ताहिकातून आणि ‘काँग्रेस आणि गांधी यांनी अस्पृश्यांसाठी काय केले?’ या आपल्या ग्रंथातून टीका केली. ते गांधींना ‘महात्मा’ मानायलादेखील तयार नव्हते, पण हा त्यांच्या राजकीय डावपेचांचा एक भाग होता. त्यांच्यात वैचारिक आणि राजकीय ‘मतभेद’ जरूर होते, पण.......

सर्वोच्च न्यायालयाचा ‘उपवर्गीकरणा’चा निवाडा सामाजिक न्यायाच्या मूलभूत कल्पनेला अधोरेखित करतो, कारण तो प्रत्येक जातीच्या परस्परांहून भिन्न असलेल्या सामाजिक वास्तवाचा विचार करतो

हा निकाल घटनात्मक उपेक्षित व वंचित घटकांपर्यंत सामाजिक न्याय पोहोचवण्याची खात्री देतो. उप-वर्गीकरणाची ही कल्पना डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या बंधुता व मैत्री या तत्त्वांशी सुसंगत आहे. त्यात अनुसूचित जातींमधील सहकार्य व परस्पर आदर यांची गरज अधोरेखित करण्यात आली आहे. तथापि वर्णव्यवस्था आणि क्रीमी लेअर यांच्यावर केलेले भाष्य, हे या निकालाची व्याप्ती वाढवणारे आहे.......

‘त्या’ निवडणुकीत हिंदुत्ववादी आंबेडकरांचा प्रचार करत होते की, संघाचे लोक त्यांचे ‘पन्नाप्रमुख’ होते? तेही आंबेडकरांच्या विरोधातच होते की!

हिंदुत्ववाद्यांनीही आंबेडकरांविरोधात उमेदवार दिले होते. त्यांच्या पराभवात हिंदुत्ववाद्यांचाही मोठा हात होता. हिंदुत्ववाद्यांनी तेव्हा आंबेडकरांच्या वाटेत अडथळे आणले नसते, तर काँग्रेसविरोधातील मते आंबेडकरांकडे वळली असती. त्यांचा विजय झाला असता, असे स्पष्टपणे म्हणता येईल. पण हे आपण आजच्या संदर्भात म्हणतो आहोत. तेव्हाचे त्या निवडणुकीचे संदर्भ वेगळे होते, वातावरण वेगळे होते आणि राजकीय पर्यावरणही भिन्न होते.......

विनय हर्डीकर एकीकडे, विचारांची खोली व व्याप्ती आणि दुसरीकडे, मनोवेधक, रोचक शैली यांचे संतुलन राखून त्या व्यक्तीच्या सारतत्त्वाचा शोध घेत असतात...

चार मितींत एकसमायावेच्छेदे संचार केल्यामुळे व्यक्तीच्या दृष्टीकोनातून त्यांची स्वतःची उत्क्रांती त्यांना पाहता येते आणि महाराष्ट्राचा-भारताचा विकास आणि अधोगती. विचारसरणीकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे, विचार-कल्पनांचे महत्त्व न ओळखल्यामुळे व्यक्ती-संस्था-समाज यांत झिरपत जाणारा सुमारपणा, आणि बथ्थडीकरण वाढत शेवटी साऱ्या समाजाची होणारी अधोगती, या महत्त्वाच्या आशयसूत्राचे परिशीलन त्यांना करता येते.......